DETAILS OF THE TOURIST ATTRACTION
Category: Cultural Heritage

Familoki


Jeden z najlepiej zachowanych układów urbanistycznych osiedla robotniczego z pierwszej połowy XX w. To całościowy kompleks, obejmujący zabudowę mieszkalną, gospodarczą i zieleń obsadzenia ulic, związany z historią kopalni Dębieńsko w Czerwionce (powiat rybnicki).

Budowę osiedla zainicjował koncern Zjednoczone Huty Królewska i Laura, będący w posiadaniu kopalni „Dębieńsko” w Czerwionce (powiat rybnicki). Realizacja przedsięwzięcia była konieczna, gdyż do pracy w zakładzie stale poszukiwano nowych robotników, w tym górników oraz pracowników niższego i wyższego dozoru. Osiedle powstawało etapowo w latach 1898–1916. Do Czerwionki zaczęli przybywać nowi mieszkańcy, a wieś dzięki nowej dzielnicy nabrała charakteru miejskiego. Kompleks zaprojektował mistrz budowlany Stork z Czerwionki, etatowo pracujący dla koncernu.

Najcenniejsza część obejmuje obszar 15 ha. Zabudowę tworzą 84 budynki jedno- i dwukondygnacyjne, murowane z czerwonej cegły glazurowanej, elementami „muru pruskiego”, fragmentami gładkich piaskowych tynków i innymi wyróżniającymi się zdobieniami elewacji. Wejścia do budynków umiejscowiono od strony podwórza lub z boków. Poszczególne familoki mieściły 4, 6 lub 8 mieszkań, składających się z kuchni i pokoju lub kuchni i 2 pokojów. Mieszkania robotnicze w zależności od standardów zajmowały od 40 do 70 m kw. Mieszkania urzędnicze były większe. Budynki posiadały nowoczesną infrastrukturę. Wyposażone były w piece kaflowe, wodociąg i prąd elektryczny z sieci kopalnianej, lokalny system kanalizacji. Przy każdym budynku mieszkalnym zrealizowano budynki gospodarcze dla drobnej hodowli zwierząt. Zespoły budynków gospodarczych mieściły również ubikacje lokatorów. Pojedyncze rodzinne ogródki gospodarcze posiadały powierzchnię około 250 m2 każdy. Ogółem w całym zespole dawnej kolonii ogródki zajmowały powierzchnię około 6,7 ha – prawie 50% powierzchni całego dawnego zespołu.

Osiedle patronackie w Czerwionce, jak na swoje czasy, było nowoczesne, kompleksowe i samowystarczalne - znajdowało się w nim wszystko, co potrzebne pracownikowi do życia: kościół, szkoła, sklep, pralnia, suszarnia, magiel, piekarnia i lokal mieszkaniowy. Każdy z budynków miał własne podwórze, ogródek warzywny o wielkości ok. 150 m kw. z kilkoma zasadzonymi już drzewami owocowymi. Dla urozmaicenia wyglądu osiedla, założono ogródki kwiatowe i zieleńce, służące jako skwery oraz place zabaw dla dzieci. Ulice obsadzono licznie drzewami.

Dzięki pozyskanym środkom unijnym, Gmina prowadzi obecnie rewitalizację infrastrukturalną i społeczną osiedla. Przy ul. Mickiewicza 10 uruchomiono Centrum Informacji Turystycznej.

Źródło: R. Ratajczak, S. Zarzycka (red.), Tradycja rodowita!, Czerwionka-Leszczyny, s. 15.

Location
street Mickiewicza 10
44-230 Czerwionka-Leszczyny
Czerwionka-Leszczyny
Silesia, Rybnicko-Raciborski Region
in the city/town
Contact data
: +48 32 44 00 479
: cit.czerwionkaleszczyny@interia.pl
: http://familoki.com.pl
: W gminie działa komunikacja autobusowa świadczona przez MZK Jastrzębie-Zdrój i KZK GOP. Przy osiedlu znajduje się pięć przystanków autobusowych. Na teren osiedla można również się dostać pieszo (ok. 10 min drogi) z dworców kolejowych położonych na trasie Katowice-Rybnik-Racibórz (stacja Czerwionka-Dębieńsko lub stacja Czerwionka).
General Information
: 50 min.
: 90 min.
: working-class settlements, technology monuments, industrial facilities, historic buildings/urban arrangement
Availability
: whole year

Osiedle można zwiedzać w dowolnym terminie. Centrum Informacji Turystycznej dostępne jest przy ul. Mickiewicza od wtorku do piątku w godzinach 10:00-17:00 a weekendy w godzinach 10:00-16:00.

Istnieje możliwośc umówienia się na zwiedzanie z przewodnikiem.

: Komunikacja rowerowa stanowi w Czerwionce-Leszczyznach istotny element transportu. Sieć rowerowa obejmuje trasy pierwszorzędne nr 2 i nr 10 (Rybnik-Orzesze, Żory-Rybnik), drugorzędne (Leszczyny-Żory, Ornontowice-Woszczyce) i trasę lokalna Orzesze-Żory. Trasa nr 2 przebiega obok osiedla patronackiego.

Nie jesteś zalogowany. Aby skorzystać z planera podróży musisz się zalogować.

Przejdź do strony logowania.

Attractions
Routes
Galleries
Industrial monuments in the vicinity
Czerwionka-Leszczyny
Jeden z najlepiej zachowanych układów urbanistycznych osiedla robotniczego z pierwszej połowy XX w. To całościowy komple... More>>
Łaziska Górne
"The Museum of Power Industry in Łaziska Górne was founded by enthusiasts of this industry in 2003. The exhibition, numb... More>>
Gliwice
"The Artistic Casting Department of the Gliwice Museum one of the most modern museums in Poland. It is housed in the for... More>>
Zabrze
The historic Coal Mine "Guido" in Zabrze may surprise by diversity of its tourist offer. For those who love the history ... More>>
Rybnik
"In Niewiadom, one of the districts of Rybnik, we will find the coal mine ""Ignacy”, which is one of the oldest in Upper... More>>
Gliwice
"The Museum of Sanitary Technology is the youngest museum in Gliwice. It was founded in 2005. It is located within premi... More>>
Silesian Tastes
Ornontowice
It is a family confectionery that was founded in early 1990s.
Rybnik
This restaurant has an elegant and spacious interior with summer patio. It is located in a charming place next to Rybnic... More>>