Familoki

Miejscowość:
Czerwionka-Leszczyny
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera


O OBIEKCIE

Zabytkowe Osiedle Patronackie kopalni „Dębieńsko” – Familoki to jedna z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych kolonii tego typu. Zostało ono zaprojektowane tak, by tworzyć przemyślaną całość, choć każdy z około stu familoków wchodzących w jego skład jest inny. Obejmujące ulice Szkolną, Wolności, Słowackiego, Hallera, Kombatantów i Mickiewicza zajmuje obszar 15 ha i jest tym samym największym zachowanym obszarem familoków na Śląsku, wpisanym do rejestru zabytków w 1995r.  Osiedle tworzą 84 jedno – i dwukondygnacyjne  budynki, murowane z czerwonej cegły z elementami ornamentów z białej cegły glazurowanej, elementami „muru pruskiego”, fragmentami gładkich piaskowych tynków i innymi zdobieniami elewacji.

 

RYS HISTORYCZNY

Od XVII w., tak jak na wielu terenach regionu rozwijał się przemysł wydobywczy. W większości leżących na ziemi rybnickiej osad, w Czerwionce rozwijało się hutnictwo. Jednak dopiero odkrycie w 1788 r. pokładów węgla kamiennego przyśpieszyło rozwój miejscowości. Małe kopalnie – niewielkie zakłady górnicze, które powstawały na tym obszarze oraz należące do nich pola górnicze były kolejno skupowane przez koncern „Zjednoczone Huty Królewska i Laura”, który 2 listopada 1898 r. uruchomił kopalnię „Dubensko” (od 1922 r. „Dębieńsko”). W związku  z intensywnym rozwojem do pracy w zakładzie stale poszukiwano nowych pracowników - górników oraz niższy i wyższy dozór. Dla osób przyjezdnych, które zdecydowały się podjąć pracę w kopani  zaczęto budować osiedle patronackie. Do wybuchu II wojny światowej postawiono w centrum Czerwionki 121 budynków dla robotników i urzędników. Te zespoły mieszkalne powstawały etapowo w latach 1898–1916, przyczyniając się do zmiany charakteru dawnej wsi Czerwionka w dzielnicę miejską. Najcenniejszym z nich jest zabytkowe osiedle robotnicze zlokalizowane w centralnej części Czerwionki. Kompleks zaprojektował mistrz budowlany Stork z Czerwionki, etatowo pracujący dla koncernu. Najcenniejsza część obejmuje obszar 15 ha. Zabudowę tworzą 84 budynki jedno- i dwukondygnacyjne, murowane z czerwonej cegły glazurowanej, elementami „muru pruskiego”, fragmentami gładkich piaskowych tynków i innymi wyróżniającymi się zdobieniami elewacji. Wejścia do budynków umiejscowiono od strony podwórza lub z boków. Poszczególne familoki mieściły 4, 6 lub 8 mieszkań, składających się z kuchni i pokoju lub kuchni i 2 pokojów. Mieszkania robotnicze w zależności od standardów zajmowały od 40 do 70 m kw. Mieszkania urzędnicze były większe. Budynki posiadały nowoczesną infrastrukturę. Wyposażone były w piece kaflowe, wodociąg i prąd elektryczny z sieci kopalnianej, lokalny system kanalizacji. Przy każdym budynku mieszkalnym zbudowano budynki gospodarcze dla drobnej hodowli zwierząt. Pojedyncze rodzinne ogródki gospodarcze posiadały powierzchnię około 250 m2 każdy. Ogółem w całym zespole dawnej kolonii ogródki zajmowały powierzchnię około 6,7 ha – prawie 50% powierzchni całego dawnego zespołu.

Osiedle patronackie w Czerwionce, jak na swoje czasy, było nowoczesne, kompleksowe i samowystarczalne - znajdowało się w nim wszystko, co potrzebne pracownikowi do życia: kościół, szkoła, sklep, pralnia, suszarnia, magiel, piekarnia i lokal mieszkaniowy. Każdy z budynków miał własne podwórze, ogródek warzywny o wielkości ok. 150 m kw. z kilkoma zasadzonymi już drzewami owocowymi. Dla urozmaicenia wyglądu osiedla, założono ogródki kwiatowe i zieleńce, służące jako skwery oraz place zabaw dla dzieci. Ulice obsadzono licznie drzewami.

Źródło: R. Ratajczak, S. Zarzycka (red.), Tradycja rodowita!, Czerwionka-Leszczyny, s. 15.

 

NAGRODY I WYRÓŻNIENIA

  • 2017 – dołączenie do Szlaku Zabytków Techniki
  • 2015 - laureat konkursu Top Inwestycje Komunalne 2015 (dot. rewitalizacji Familoków)

 

GŁÓWNE ATRAKCJE

  • Izba Tradycji (przy Centrum Informacji Turystycznej)
  • Plac rekreacyjno-wypoczynkowy z fontanną, siłownią pod chmurką, stołami do tenisa oraz skateparkiem, ścieżką edukacyjną

 

WYSTAWY STAŁE

  • „Śląski strój ludowy damski i męski”

 

IMPREZY STAŁE

  • Industriada
  • Zielona Wyspa Śląsk
  • Europejskie Dni Dziedzictwa
  • Święto Makówek

 

OFERTA EDUKACYJNA

  • przedszkola     
  • szkoły podstawowe (kl. I-III)     
  • szkoły podstawowe (kl. IV-VI)  
  • szkoły podstawowe (kl. VII - VIII)          
  • szkoły ponadpodstawowe

 

OFERTA KOMERCYJNA / KULTURALNA        

  • konferencje
  • koncerty
  • spotkania
  • wystawy
  • warsztaty

           

UDOGODNIENIA DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH: WC / miejsce parkingowe (wydzielona koperta) / podjazdy dla wózków inwalidzkich wewnątrz obiektu i możliwość poruszania się na wózku wewnątrz obiektu / zewnętrzny pionowy podnośnik hydrauliczny (wymiary 2m x 1,6m, udźwig 385kg)

UDOGODNIENIA DLA DZIECI: plac zabaw

WI-FI: tak

ZAKAZ PALENIA: nie

WC: tak

CZAS ZWIEDZANIA: 1-2 h

JĘZYKI: polski / angielski

ZWIERZĘTA: tak

PARKING: tak/bezpłatny

GASTRONOMIA: nie

SKLEP: tak/z pamiątkami

ATRAKCJE DODATKOWE: plac zabaw

MOŻLIWOŚĆ NOCLEGU: tak/w pobliżu

DNI I GODZINY OTWARCIA: Osiedle jest obiektem ogólnodostępnym, otwartym dla turystów. Godziny otwarcia Centrum Informacji Turystycznej znajdują się na stronie: www.familoki.com.pl

CENNIK: http://familoki.com.pl/sample-page/zwiedzanie/

PŁATNOŚCI: wstęp bezpłatny / gotówka          

POTRZEBNA REZERWACJA: dla grup

USŁUGI DODATOWE: przewodnik za opłatą

1:09​ - Czerwionka-Leszczyny, Familoki

 

Wyświetlenia:  1120
Lokalizacja:

Ul. Mickiewicza 10
44-230 Czerwionka-Leszczyny
Gmina: Czerwionka-Leszczyny
Powiat: rybnicki


Region turystyczny: 
Śląsk, Kraina Górnej Odry
Lokalizacja: 
W mieście
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe

Kontakt:
Telefon: +48 570 100 979

Strona internetowa: http://familoki.com.pl
Informacje ogólne:
Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 0.0 (Oddano 0 głosy)
Trasa
Trasa
Szlak znakowany
Do startu
Do mety
PDF
KML
GPX
W pobliżu
Czerwionka-Leszczyny
0.58 km
Czerwionka-Leszczyny
0.77 km
Czerwionka-Leszczyny
0.96 km
Czerwionka-Leszczyny
1.22 km
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Orzesze
4.81 km
Stanowice
5.04 km
Orzesze
5.46 km
Gastronomia w pobliżu
Czerwionka-Leszczyny
0.06 km
Czerwionka-Leszczyny
2.49 km
Stanowice
2.63 km
Rybnik
3.92 km
Wydarzenia w pobliżu
Rybnik
2024-06-21
11.11 km
W każdy trzeci piątek miesiąca zapraszamy Państwa na „Spotkanie przy kawie z rodzina zastępczą” podczas których będzie można zaczerpnąć informacji na temat rodzicielstwa zastępczego oraz zapoznać się z procesem kwalifikacji kandydatów na rodzinę zastępczą. Ośrodek Rodzinnej Pieczy Zastępczej w Rybniku, rybnickie rodziny zastępcze oraz przedstawiciele akcji Rybnickie Bajtle będą do Waszej dyspozycji . Przyjdź, napij się z nami kawy, spędź czas w miłym gronie.
Rybnik
2024-06-30
11.11 km
Tym razem będzie coś o i dla zdrowotności! Powędrujemy tym razem szlakiem dawnych lekarzy, dentystów oraz położnych, czyli osób, które ratowały życie i zdrowie naszych przodków, jak np. dr Sachtleben, dr Boretius, dr Miedniak, czy dr Biały. Na trasie spaceru odwiedzimy m.in. dawny szpital knapszaftowy oraz miejsca, gdzie przyjmowali przedwojenni dentyści czy lekarze. Nie zabraknie historii o postaciach kontrowersyjnych jak choćby o psychiatrze zbrodniarzu z Rybnika.
Rybnik
2024-06-24
11.11 km
Na cykl „POGADAJmy o historii...” składają się spotkania w formie dyskusji z uczestnikami i zaproszonymi gośćmi dla których historia to pasja, zawód, albo po prostu hobby. Prowadzący Rafał Lodziński przybliżać będzie zagadnienia zarówno odległej historii, jak i tej najnowszej. Chcemy wspólnie poznawać i dyskutować o istotnych wydarzeniach i procesach historycznych wpływających na kształt dziejów naszego świata, szerzyć wiedzę i kształtować świadomość historyczną. Spotkania adresujemy do wszystkich osób zainteresowanych historią. Po wycieczce na ocean Spokojny w zeszłym miesiącu wracamy na polskie, wczesnośredniowieczne podwórko.
Rybnik
2024-06-10
11.21 km
Tym razem na świeżym powietrzu - NA KAMPUSIE! Spotkanie oddechowo-relaksacyjne skierowane do starszych osób. Pierwsze spotkanie może być zaskakujące dla wielu, ale warto spróbować. Grupa stopniowo się powiększa. Zajęcia będą odbywały się 2 razy w miesiącu. Będzie to czas pracy z najgłębszą formą wydechu. Ćwiczenia przepony i toru przeponowo-brzusznego. Prosta gimnastyka dla każdego.
Gliwice
2024-03-08
16.20 km
Fotorelacja z otwarcia wystawy: „Zofia Stryjeńska – tajemnicze i radosne opowieści”