SZCZEGÓŁY ATRAKCJI TURYSTYCZNEJ
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Familoki


Jeden z najlepiej zachowanych układów urbanistycznych osiedla robotniczego z pierwszej połowy XX w. To całościowy kompleks, obejmujący zabudowę mieszkalną, gospodarczą i zieleń obsadzenia ulic, związany z historią kopalni Dębieńsko w Czerwionce (powiat rybnicki).

Budowę osiedla zainicjował koncern Zjednoczone Huty Królewska i Laura, będący w posiadaniu kopalni „Dębieńsko” w Czerwionce (powiat rybnicki). Realizacja przedsięwzięcia była konieczna, gdyż do pracy w zakładzie stale poszukiwano nowych robotników, w tym górników oraz pracowników niższego i wyższego dozoru. Osiedle powstawało etapowo w latach 1898–1916. Do Czerwionki zaczęli przybywać nowi mieszkańcy, a wieś dzięki nowej dzielnicy nabrała charakteru miejskiego. Kompleks zaprojektował mistrz budowlany Stork z Czerwionki, etatowo pracujący dla koncernu.

Najcenniejsza część obejmuje obszar 15 ha. Zabudowę tworzą 84 budynki jedno- i dwukondygnacyjne, murowane z czerwonej cegły glazurowanej, elementami „muru pruskiego”, fragmentami gładkich piaskowych tynków i innymi wyróżniającymi się zdobieniami elewacji. Wejścia do budynków umiejscowiono od strony podwórza lub z boków. Poszczególne familoki mieściły 4, 6 lub 8 mieszkań, składających się z kuchni i pokoju lub kuchni i 2 pokojów. Mieszkania robotnicze w zależności od standardów zajmowały od 40 do 70 m kw. Mieszkania urzędnicze były większe. Budynki posiadały nowoczesną infrastrukturę. Wyposażone były w piece kaflowe, wodociąg i prąd elektryczny z sieci kopalnianej, lokalny system kanalizacji. Przy każdym budynku mieszkalnym zrealizowano budynki gospodarcze dla drobnej hodowli zwierząt. Zespoły budynków gospodarczych mieściły również ubikacje lokatorów. Pojedyncze rodzinne ogródki gospodarcze posiadały powierzchnię około 250 m2 każdy. Ogółem w całym zespole dawnej kolonii ogródki zajmowały powierzchnię około 6,7 ha – prawie 50% powierzchni całego dawnego zespołu.

Osiedle patronackie w Czerwionce, jak na swoje czasy, było nowoczesne, kompleksowe i samowystarczalne - znajdowało się w nim wszystko, co potrzebne pracownikowi do życia: kościół, szkoła, sklep, pralnia, suszarnia, magiel, piekarnia i lokal mieszkaniowy. Każdy z budynków miał własne podwórze, ogródek warzywny o wielkości ok. 150 m kw. z kilkoma zasadzonymi już drzewami owocowymi. Dla urozmaicenia wyglądu osiedla, założono ogródki kwiatowe i zieleńce, służące jako skwery oraz place zabaw dla dzieci. Ulice obsadzono licznie drzewami.

Dzięki pozyskanym środkom unijnym, Gmina prowadzi obecnie rewitalizację infrastrukturalną i społeczną osiedla. Przy ul. Mickiewicza 10 uruchomiono Centrum Informacji Turystycznej.

Źródło: R. Ratajczak, S. Zarzycka (red.), Tradycja rodowita!, Czerwionka-Leszczyny, s. 15.

Lokalizacja
ulica Mickiewicza 10
44-230 Czerwionka-Leszczyny
Czerwionka-Leszczyny
Śląsk, Region Rybnicko-Raciborski
w mieście
Kontakt
: +48 32 44 00 479
: cit.czerwionkaleszczyny@interia.pl
: http://familoki.com.pl
: W gminie działa komunikacja autobusowa świadczona przez MZK Jastrzębie-Zdrój i KZK GOP. Przy osiedlu znajduje się pięć przystanków autobusowych. Na teren osiedla można również się dostać pieszo (ok. 10 min drogi) z dworców kolejowych położonych na trasie Katowice-Rybnik-Racibórz (stacja Czerwionka-Dębieńsko lub stacja Czerwionka).
Informacje ogólne
: 50 min.
: 90 min.
: osiedla robotnicze, zabytki techniki, obiekty przemysłowe, zabytkowa zabudowa/układ urbanistyczny
Dostępność
: cały rok

Osiedle można zwiedzać w dowolnym terminie. Centrum Informacji Turystycznej dostępne jest przy ul. Mickiewicza od wtorku do piątku w godzinach 10:00-17:00 a weekendy w godzinach 10:00-16:00.

Istnieje możliwośc umówienia się na zwiedzanie z przewodnikiem.

: Komunikacja rowerowa stanowi w Czerwionce-Leszczyznach istotny element transportu. Sieć rowerowa obejmuje trasy pierwszorzędne nr 2 i nr 10 (Rybnik-Orzesze, Żory-Rybnik), drugorzędne (Leszczyny-Żory, Ornontowice-Woszczyce) i trasę lokalna Orzesze-Żory. Trasa nr 2 przebiega obok osiedla patronackiego.

Nie jesteś zalogowany. Aby skorzystać z planera podróży musisz się zalogować.

Przejdź do strony logowania.

Atrakcje
Trasy
Galerie
Obiekty SZT w pobliżu
Czerwionka-Leszczyny
Jeden z najlepiej zachowanych układów urbanistycznych osiedla robotniczego z pierwszej połowy XX w. To całościowy komple... więcej>>
Łaziska Górne
Muzeum Energetyki w Łaziskach Górnych zostało założone przez entuzjastów tej dziedziny przemysłu, w 2003 roku. Ekspozycj... więcej>>
Gliwice
Oddział Odlewnictwa Artystycznego Muzeum w Gliwicach należy do najnowocześniejszych prezentacji muzealnych w Polsce. Mie... więcej>>
Zabrze
Kopalnia „Guido” w Zabrzu powstała w latach 50. XIX wieku. Imię otrzymała na cześć swojego właściciela, magnata przemysł... więcej>>
Rybnik
W Niewiadomiu, jednej z dzielnic Rybnika, odnajdziemy - należącą do najstarszych na Górnym Śląsku - kopalnię węgla kamie... więcej>>
Gliwice
Muzeum Techniki Sanitarnej jest najmłodszą instytucją muzealną na mapie Gliwic – zostało założone w 2005 roku. Mieści si... więcej>>
Śląskie Smaki
Ornontowice
Cukiernia z tradycjami sięgającymi początku lat 90.
Rybnik
Obiekt, dysponujący eleganckim i przestronnym wnętrzem z letnim patio, położony jest w uroczym miejscu nad Zalewem Rybni... więcej>>