Szczegóły atrakcji turystycznej

Kategoria: Dziedzictwo kulturowe
Sztolnia Królowa Luiza

Łaźnia Łańcuszkowa Kopalni „Królowa Luiza” została wybudowana w 1890 roku i była pierwszym tego typu obiektem na Górnym Śląsku. Budynek służył górnikom jako zaplecze socjalne w postaci łaźni i szatni z charakterystycznymi hakami na łańcuchach, na których zostawiano odzież oraz rzeczy osobiste. We wnętrzu częściowo zachowała się oryginalna ceramika, system natrysków, a także fragment szatni z hakami i łańcuszkami oraz nitowany zbiornik wyrównawczy na wodę, zapewniający odpowiednie ciśnienie w prysznicach.
Parowa maszyna wyciągowa znajdująca się na terenie kopalni „Królowa Luiza” jest jednym ze szczytowych osiągnięć technologicznych swojej epoki. Jest to urządzenie w układzie bliźniaczym o mocy 2000 KM, wyprodukowane w 1915 r. w Eisenhütte Prinz Rudolfh w niemieckim Dülmen. Maszyna jeszcze do 1990 r. obsługiwała szyb „Carnall” o głębokości 503 m. Udało się ją zachować do dziś w stanie czynnym.
„Niezwykła historia. Kopalnia Królowa Luiza w latach 1791-1998" to wystawa, która za pomocą wielu eksponatów i przy wsparciu najnowszych technologii multimedialnych i ekspozycyjnych ukazuje bujne i czasem skomplikowane dzieje kopalni. Ponad 200 lat z jej historii zostało ukazane za pomocą pięciu stanowisk, które poświęcone są głównym etapom w dziejach zakładu, od powstania i budowy pierwszych szybów aż do likwidacji. Jednym z głównych eksponatów wystawy jest zabytkowa sprężarka - ponad 60-tonowy kolos wybudowany przez firmę Belliss-Morcom w brytyjskim Birmingham.
Wystawa „Kopalnia Edisona” przypomina o początkach elektryfikacji w górnictwie i pokazuje, jak zmieniała się ilość, forma, specyfika, moc, a także poziom konstrukcji, zaawansowanie technologiczne i kształt górniczych urządzeń elektrycznych, zarówno dołowych, jak i stosowanych na powierzchni. Wystawa prezentuje wiele urządzeń elektrycznych i towarzyszących im urządzeń pomiarowych, z których większość pochodzi jeszcze z pierwszych dwóch dekad XX stulecia. Polerowane mosiężne oprawy, delikatne wskazówki, misternie zdobione znaki firmowe, ręcznie wykonywane tzw. „szparunki", napisy, cyferblaty czy też potężne serwomechanizmy służące do zdalnego włączania poszczególnych obwodów robią szczególne wrażenie. Najokazalszym eksponatem wystawy jest odrestaurowana zabytkowa rozdzielnia średniego napięcia 6 kV. Przy ładnej pogodzie możliwe jest także wejście na 31-metrową wieżę wyciągową szybu "Carnall", z której rozpościera się piękna panorama Górnego Śląska. Z tej wysokości można policzyć wieże szybowe okolicznych kopalń - mimo upływu czasu na Śląsku ciągle funkcjonują czynne zakłady górnicze. Zwiedzając nadszybie można prześledzić drogę węgla wydobywanego na powierzchnię za pomocą szoli i wózków na urobek.

Kronika Szlakowa

Założona w 1791 roku kopalnia „Królowa Luiza” to jedna z najstarszych i największych górnośląskich kopalni węgla kamiennego. Była jedną z dwóch pierwszych na Śląsku kopalni państwowych, a jej początki sięgają ostatniej dekady XVIII wieku, kiedy działający na polecenie Fryderyka von Redena radca górniczy Salomon Isaac z Brabantu odkrył nieopodal wsi Pawłów i Zaborze wychodnie pokładów węgla. Dały one początek fiskalnej kopalni, która od 1811 roku zyskała nazwę „Królowa Luiza" na cześć zmarłej wcześniej małżonki pruskiego monarchy.
Zabrzańska kopalnia od samego początku była niezwykła. Jako kopalnia państwowa mogła bowiem liczyć na wiele przywilejów, takich jak bardzo duże pole górnicze, specjalne zwolnienia z opłat czy dostęp do najlepszych fachowców i najnowszych urządzeń. To właśnie w „Królowej Luizie" zamontowano bowiem w 1795 roku jedną z pierwszych w górnictwie węglowym maszyn parowych. Również tutaj po raz pierwszy wprowadzono wodny transport urobku korzystając ze spławnej Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej. Jej niemal nieprzerwany rozwój trwał przez cały XIX wiek, a kopalnia stała się jedną z największych i najnowocześniejszych kopalń w Europie, dając tym samym impuls do rozwoju całego Zabrza. Można o niej mówić także jak o „matce innych kopalń", ponieważ sąsiednie zakłady – Bielszowice i Makoszowy – powstały pierwotnie jako szyby wydobywcze kopalni „Królowa Luiza".
Pomimo podziału pod koniec lat 20. XX wieku na dwie oddzielne kopalnie -„Królowa Luiza Zachód" i „Królowa Luiza Wschód" – jej rozwój trwał nadal, aż do lat 50.XX kiedy na Polu Zachód zaczęły wyczerpywać się pokłady węgla. Kryzys lata 80. i następnie restrukturyzacja sprawiły, że również drugie pole wydobywcze – Pole Poremba – zostało zlikwidowane. Ostatnia tona węgla wyjechała tu pod koniec marca 1998 roku, zamykając ponad dwuwiekową historię tego zakładu.

Lokalizacja
ulica Wolności 410
41-800 Zabrze
Zabrze
Śląsk, Aglomeracja Górnośląska
w centrum miasta
Kontakt
: +48 32 630 30 91
: +48 32 271 40 77
: biuro@muzeumgornictwa.pl
: sztolnialuiza.pl
: Adres: ul. Wolności 410 - część naziemna, zwiedzanie części naziemnej skansenu tylko dla grup liczących nie mniej niż 10 osób po uprzednim telefonicznym uzgodnieniu terminu.
Informacje ogólne
: muzea, podziemne trasy turystyczne, poprzemysłowe, technika i nauka, zabytki techniki
Ceny i udogodnienia
: Cennik na stronie www.
: dzieci, rodziny, euro<26, grupy
: przewodnik, przewodnik po angielsku, przewodnik po niemiecku, sklep z pamiątkami
: parking
Dostępność
: cały rok

Wtorek, środa: 9:00-14:30
Czwartek, piątek, sobota: 9:00-20:00
Niedziela: 13:30-18:00

Atrakcje
Trasy
Galerie

Obiekty SZT w pobliżu

Zabrze
Sztolnia Królowa Luiza obejmuje zachowane obiekty i wyrobiska „Królowa Luiza” i Główną Kluczową Sztolnię Dziedziczną. Ju... więcej>>
Zabrze
W 1983 roku dyrekcja KWK „Zabrze – Bielszowice” podjęła decyzję budowy nowej sztolni szkoleniowo-propagandowej, którą po... więcej>>
Zabrze
Kopalnia „Guido” w Zabrzu powstała w latach 50. XIX wieku. Imię otrzymała na cześć swojego właściciela, magnata przemysł... więcej>>
Zabrze
Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu mieści się w zabytkowym, XIX-wiecznym budynku dawnego starostwa zabrzańskiego. Obiek... więcej>>
Ruda Śląska
Kolonia Ficinus to historyczne osiedle robotnicze znajdujące się przy ul. Kubiny w Rudzie Śląskiej-Wirku. Osiedle to pow... więcej>>
Zabrze
Zespół Szybu „Maciej” znajduje się w Zabrzu Maciejowie. Węgiel wydobywano w tym rejonie już w pierwszej połowie XIX w. H... więcej>>

Śląskie Smaki

Zabrze
Szyb Maciej to zespół obiektów dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Concordia" położony w dzielnicy Zabrza – Maciejowie. Ara... więcej>>